Ode aan my Ma

As ‘n jong vrou, was sy pragtig.

Vandag, op die ouderdom van 83, is sy beeldskoon. Sy sit nie maklik vir ‘n foto nie, en sou sy wel gewillig wees, is dit eers na ‘n lang baklei. Hierdie foto was geneem op ons een dogter se troue, aan die einde van 2016, en ek moes omtrent stoei om haar daar te maak staan!

Haar gesig is vol lyntjies. Lyntjies wat vertel van lewe. Dit vertel stories van armoede. Stories van ‘n plaaskind met skoene wat nie gepas het nie. Stories van ‘n eersteling wat dood is. Stories van ‘n man wat dood is. Stories van hartseer. Storie van jubel en juig. Elke lyntjie is ‘n storie. Baie van daardie lyntjies, het ek veroorsaak. Vandag wens ek, ek kon my rebelsheid van destyds ongedaan maak, maar ek kan nie.

Sy bid al vir jare om saggies en onverwags in die nag te gaan, sonder lyding en siekbed. Sy ken haar Heiland goed genoeg om te weet Hy gee ons ook die begeertes van ons harte, so sy vra. As sy hier kuier, en sy is teen 09h00 nog nie uit die bed uit nie, dan is ek bang om te gaan kyk. Elke keer val my hart tot in my skoene en begewe my moed my. Elke keer raak my bors benoud by die gedagte.

Saterdag het ons Nelspruit toe gery om vir haar te gaan kuier. Toe ons ry, het ek op my knieë voor haar gaan staan waar sy op haar bed gesit het. My kop was op haar bors en haar ams was om my. Ek het diep geruik. Daar is iets aan my ma se reuk wat alle vrees in my laat bedaar. Ek het mooi gevra sy moet net vir so bietjie ophou bid en vra om huis toe te gaan. Net so bietjie.

Mens word groot met die wete dat jy iewers jou ma gaan moet begrawe, maar ek dink nie mens is ooit reg daarvoor nie. Ek is beslis nie. Ek wil my ma hê. As ek siek is, soek ek my ma. As ek hartseer is, soek ek my ma. As ek kwaad is, soek ek my ma. As ‘n nuwe ontwerp my pootjie, dan soek ek my ma.

Sy is my mentor, my inspirasie. Nog elke keer in my lewe waar ek naby was aan moed opgee, het ek aan my ma gedink, en dan hardkoppig my kop laat sak en voort gebeur. Sy het my sterk gemaak, omdat sy sterk is.

Maar nou, nou raak haar lyfie broos en haar hart is moeg. Sy is moeg. En ons? Ons is bang.

Saterdag het sy vir my ‘n gebreide baadjie gegee. ‘n Rooie. Toe ek dit by die huis uit die sakkie uit haal, het ek na my asem gesnak en toe my gesig diep in die trui in gedruk, en my ma geruik. Ek het dit opgevou en terug gesit in die sakkie. As ek na my ma verlang, gaan ek my gesig in die trui druk.

Sy is vas van plan om by my te kom kuier aan die einde van die winter. Mag dit realiseer.

Ek soek my ma. Ek is nie reg om weeskind te wees nie. Ek sal nooit reg wees nie.

Advertisements

Tel jou seëninge… een vir een

Ek wonder altyd hoe iets so onverwags in my gedagtes in spring. Van waar af kom ‘n stokou koortjie wat ek baie jare laas gehoor het? Sommer net so? Iewers in die argiewe van my brein het ‘n laai nou seker oopgeskuif en die koortjie het uitgespring!

Tel jou seëninge, een vir een
Kyk hoe goed dat God dit met jou meen
Tel hulle dikwels
Tel hul een vir een
Dan sien jy die Here laat jou nooit alleen

Ons kla maklik. Meeste van die tyd kla ons net uit gewoonte uit. Ons het nie ‘n gewoonte van dankbaarheid nie. O nee. Maar kla, die kan ons goed doen.

As dit winter is, kla ons oor die koue. As dit somer is, kla ons oor die hitte. Ons is net so klaerig soos die Israeliete in die woestyn. Niks is ooit genoeg nie. Niks is ooit goed genoeg nie. Niks is ooit na ons sin nie. Ons kla, kla, kla.

So staan ek by die strykplank. Wie het stryk uitgedink? Kon hulle nie maar daai persoon met klippe doodgegooi het nie? Sien? Lekker kla ek. So terwyl ek stryk mor ek onderlangs oor die hitte. Stryk is nie lekker as dit so warm is nie nê! En skielik besef ek, hoeveel ek het om voor dankbaar te wees. Skielik oorweldig die Heilige Gees my en die trane van dankbaarheid loop teen my wange af. Terwyl ek die netjiese hemp stryk, sê ek dankie. Dankie dat ek ‘n man het. Dankie dat my man vir my goed is. Dankie dat my man vir my lief is. Dankie dat my man vir my sorg. Dankie dat ek die voorreg het om sy netjiese hemp vir hom te kan stryk.

Daar is altyd iets om voor dankbaar te wees. Ons moet net so bietjie minder kla, en meer kyk, en werklik sien wat om ons aangaan. Dan sal ons minder kla en meer dankbaar wees.

Kies vandag dankbaarheid. Los die kla. Dis in elk geval nie lekker nie.

Moskombersies

Laurika Rauch het gesing van moskombersies – die mense wat ek lief het, groei op my soos mos…..

Daar is soveel goed wat my aan my moskombersies herinner. Dis die bekende reuk van my ma wat klou aan die trui wat sy vir my gegee het. Ek kon die reuk nog nooit werklik met woorde vaspen nie. Dis nie haar parfuum nie – die parfuum reuk was uit. My ma se reuk klou. Dis die reuk van my man se gunsteling naskeermiddel wat hang in die gang nadat hy vroegoggend al gery het. Dit laat my summier wens die dag was al om sodat hy kon huis toe kom. Dis die kluitjies bo-op die skaapvleis wat so vaalbruin kleur getrek het in die vet, wat my laat verlang na my pa – sy ken het geblink van die skaapvet as hy so lekker geëet het. Dis die liedjie op die radio “Oh Lord, it’s hard to be humble” wat my laat lag oor my broer as jong man so verwaand was en my pa hom so daaroor gespot het. Dis die verlang na my sussie as Neil Diamond se stem onverwags skielik opklink. Die lys is lank.

Vanaand, is dit die reuk van varsgeroosterde koffie wat swaar hier in die huis hang. Ek ruik dit tot doer agter in die badkamer met die rooi-politoer-vloer. Dit het my omvou toe ek net-nou van buite af ingekom het. Die reuk het deur my longe tot in my hart getrek, en daar ‘n warmte veroorsaak wat my lyf deurspoel het. Koffie. Varsgerooster. Met ‘n tikkie kaneel. Soos net my man dit kan doen. Perfek.

Soms druk die lewe mens in ‘n hoek vas en dit voel of alles om jou wankel. Soms in sulke tye vergeet ‘n mens van jou moskombersies. Vir een of ander rede isoleer mens jouself in sulke tye en probeer jy dapper alleen die reus oorwin. Selde kry mens dit reg.

Het jy al opgelet hoe jou keuse van klere vir die dag, jou innerlike toestand weergee? As ek die dag ‘n diep behoefte het aan ‘n tjalie, dan weet ek, ek het eintlik ook ‘n diep behoefte aan ‘n moskombersie. Dis op sulke dae wat ek my tjalie styf om my vou, ‘n moskombersie vriendin bel, en iewers saam met haar gaan sit. Vriendinne maak die beste moskombersies. Ons verstaan mekaar. My vriendinne het werklik op my gegroei soos mos. Die mense wat ek lief het.

Gaan sit so bietjie en dink aan jou moskombersies. Maak tyd vir hulle. En maak tyd om ‘n moskombersie te wees en op iemand anders te groei. Vrouens het mekaar nodig. Die lewe is soms so fel. Kan ons nie maar sagter met mekaar werk nie? Kan ons nie maar sagter met onsself werk nie? Ons is tog eintlik almal maar net stokfiguurtjies. Dun. Broos. Breekbaar.

Uit proporsie uit

Haar middeltjie was klein. Haar borsmaat was grotesk. En om klere te kry wat gemaklik sou sit, was ‘n onmoontlikheid. In die voortvarendheid van my jeug, het die woorde by my mond uitgespring nog voordat ek mooi daaroor kon dink.

“Jy is uit proporsie uit”.

My suster was woedend. Ek dink sy was woedend omdat ek gesê het wat almal gedink het, maar nog meer omdat ek gesê het, wat sy reeds geweet het. Mens kon daai dag duidelik hoor ons het in dieselfde ma se huis groot geword. Sy het onmiddelik soos my Ma geklink.

“Dit sal na jou toe terugkom! Jy sal dit alles terug kry! Hoor jy vir my?”

Ek wonder of daar mense bestaan wat werklik ín proporsie is. Almal kla oor dieselfde ding: die klere in die winkels pas net nie reg nie. As die skouernate sit waar dit moet, dan span die knope oor my bates. Sit dit wel reg oor my bates, dan hang die moue en ek lyk soos een van die maplotter Afrikaners wat gedurig op TV stories uitgebeeld word. Pas die broek om my heupe, is dit te groot om my middel. En so gaan die geweeklaag aan. Ons gaan nie eens oor onderklere praat nie. Elke inkopie tog op soek na ‘n bra wat pas, eindig waar ek getraumatiseerd op die vloer van die aanpaskamer sit en wieg, terwyl ek betraand myself probeer oortuig dat ek nie uit proporsie uit is nie.

Dan kom ons nou by die koue dele van die jaar waar mens soek na ‘n warm dingetjie. Een baadjie is te lank. Die volgende is te kort. Sit die baadjie reg oor die skouers en die bates, is die moue so lank dat ek soos ‘n oerang oetang lyk. Een sit perfek om die lyf maar die moue sit so styf dat ek my arms nie kan buig nie. Die ruana in die winkel lyk pragtig, maar dis ‘n ‘one size fits all’. Dit hang op my voete en ver bo-oor my hande. Waar kom die mense aan die nonsens van ‘one size fits all’?

Soms, soek ek ietsie warms hier oor die rug. Ietsie vertroostend. Ietsie wat nie my beweging gaan kortwiek nie. Ietsie wat my nie soos ‘n opgestopte wurm gaan laat voel nie. ‘n Blaaie Bersie. Blaaie Bersie is my woord vir ‘n reghoekige tjalie. Dis ‘n miniatuur kombersie wat my ‘n drukkie gee wanneer die koue my wil knyp. ‘n Blaaie Bersie is soos ‘n goeie vriendin. Sy verwag niks van my af nie. Sy skryf nie voor hoe ek moet voel en optree nie. Ek kan maar net wees. My bui is aanvaarbaar. My haarstyl vir vandag is aanvaarbaar. Ek is aanvaarbaar. Ek hoef nie in ‘n sekere vorm te wees nie. Ek hoef nie ‘n sekere borsmaat te hê nie. Ek hoef nie ‘n klein middeltjie te hê nie. Ek is ek. En my Blaaie Bersie sal my omvou met al my tekortkominge en my laat voel soos ‘n splinternuwe sikspens, al lyk my hare hoe sleg. En al is ek uit proporsie uit.

Dis tyd dat ons weer begin praat

Daar was ‘n tyd, lank gelede, wat mense met mekaar gepraat het, as een of beide ongelukkig was oor iets. Ons het mekaar in die oë gekyk en gepraat. Soms het ons hard gepraat as die emosies hoog geloop het. Soms het ons gevloek om ons woede te kon uitdruk. Soms het ons op en af geloop in die vertrek en ons arms wild rond geswaai. Maar ons het gePRAAT. As die gesprek verby was, was die konflik opgelos. En selde indien ooit, het iemand anders van die konflik geweet. Want dit was uitgesorteer.

En toe? Toe kom tegnologie.

Daagliks, DAAGLIKS, lees ek op Facebook hoe mense ‘n vloermoer gooi in geskrewe woorde op sosiale media, in plaas van om fisies met iemand te gaan praat. Lelike aanmerkings word gemaak. Vieslike beskuldigings word gegooi. En dikwels, word die arme persoon wat beskuldig word, nie eens ‘getag’ sodat hy of sy darem kan verdedig nie. Soms weet die ander party nie eens dat iemand met hom of haar ongelukkig is nie.

Wat help dit nou eintlik? Hoekom doen mense dit deesdae so? Soek hulle simpatie by die massa wat die plasing gaan lees? Is hulle eintlik te bang om die konflik uit te sorteer met die persoon of instansie wat betrokke is? Weet hulle nie meer hoe om te praat nie? Weet hulle nie meer hoe om konflik te hanteer nie? Wat is dit deesdae met die ‘vuil wasgoed’ wat aan die Facebook draad gehang word?

Nee man. Dis kinderagtig. Kinders dra stories aan. Groot mense dra nie stories aan nie – hulle sorteer die stories uit. As jy voel dat jy die reg het om kwaad te wees vir iemand, het daardie persoon die reg om dit te hoor – uit jou mond uit. Moenie dit op sosiale media uitbasuin as jy nie eers gaan praat het nie.

hoop wat mens kan sien…

Ek en my boom moes vandag die motortjie pak en stad toe ry. Ons moes maar net. Daar was sake wat ons moes uitsorteer, en dis van daai wat mens in persoon maar moet gaan doen. Epos help nie. Bel help nie. Ek het werklik nie uitgesien na vandag nie. Ek haat die stad. Ek haat die baie mense. Ek haat swak diens.

Groot was my verrassing. Wat het ek vandag gesien en beleef?

Ek het ‘n kantoor vol mense gesien, van verskillende velkleur, wat gelag en gesels het. Ek het gesien en gehoor hoe ‘n bestuurder vir ‘n klerk opdragte gee, in ‘n sagte stemtoon. Ek het die respek in die klerk se oë gesien. Daar was ‘n duidelike samehorigheid tussen hulle, ten spyte van die verskil in velkleur. Ek het gesien hoe mense effektief en vinnig werk. In een kantoor was die bestuurder swart, by ‘n ander wit. Dit het nie een keer ‘n verskil gemaak nie. Ek het mense, van alle velkleure, gesien wat ons met glimlagte verwelkom het. Ek het beleef hoe hierdie mense die tweede myl vir ons loop, om so vinnig as moontlik die probleem op te los. Ek het die nuwe Suid Afrika gesien. Ek het die Suid Afrika gesien waarna ek strewe. Ek het die Suid Afrika gesien waar velkleur nie meer saak maak nie. Waar velkleur niks meer beteken nie. Ek het vandag hoop gesien. Daar is hoop.

Ek het my Mzansi gesien. Ek is lief vir my Mzansi. Ek is vol hoop vir my Mzansi.

Sagte klere en sagte woorde

Vrouens is eintlik baie vreemd en baie kompleks. Maar dit weet ons mos nou almal. Ek wonder hoeveel daar al oor die onderwerp geskryf is. Dink net as elke vrou ‘n rand kon gekry het, elke keer as haar man of seuns aan haar gedink het as vreemd en kompleks. Heng. Ek dink daar is van ons wat baie geld sou gehad het hoor!

Het julle al agtergekom dat ‘n vrou se voorkoms, baie van haar gemoed verklap? En selfs in daardie een sin is daar ‘n vreemde, maar baie wesenlike teenstrydigheid. Soms, doen ‘n vrou ekstra moeite met haar voorkoms en hoop niemand sien die seer en moegheid in haar oë raak nie. Maar soms, is die moegheid en die seer so erg, dat sy nie eens krag het om dit te probeer verbloem nie. Dan trek sy sommer ‘n sweetpakbroek aan, een van haar man se t-hemde, en maak haar hare in ‘n poniestert vas. Sy lyk sleg. Want sy voel sleg. Op so dag kan sy nie nog deel met klere wat ook te veel van haar verwag nie. Die broek moet nie druk nie. Die hemp moet nie span nie. Alles moet hang, want haar gemoed hang.

Vreemd dat ons wat self vrouens is, ons verwonder aan die ander een wat so sleg lyk. Dat ons juis op sulke dae agter ons hande van haar praat en wonder wat met haar aangaan dat sy haar so trenserig gedra. Dis juis op sulke dae, dat ons woorde sag moet wees. Dis op sulke dae dat ons nie ook nog hoë verwagtinge van haar moet koester nie. Dis op sulke dae dat ons moet weet, die las is swaar. Sy sê dalk niks, maar haar klere spreek boekdele.

Sal ons maar eerder sagte woorde spreek teenoor die wat vandag kies om sagte klere te dra?

martelbedjies…

Soos ek laas genoem het, is onderklere koop vir my ‘n traumatiese ervaring. Dus het ek sommer nou die dag by voorbaat ‘n rugmassering geboek by my gunsteling salon. Om te kan herstel na die inkopie ekskursie. En dit was wel nodig. Ek het nou nog nie onderklere nie. Die soektog duur voort. Wel, een of ander tyd sal dit voortduur. Die woolworths hier in my dorpie adverteer dat die reekse in groot nommers beskikbaar is, maar hulle hou dit nie aan nie. Ek wonder of hulle nou werklik dink elke liewe vrou in hierdie dorp het klein tieties. Waar kom hulle aan die bog? Wie doen die aankope vir hierdie winkels? Nee wat hoor. Sowat van onnosel het ek nog nie gesien nie.

Gelukkig het ek die rugmassering geboek. Ek het uitgesien na ‘n salige uur waar ek kon herstel na die trauma van inkopies. ‘n Uur waarin ek kon afskakel. ‘n Uur waar ek verlangs bewus sou wees van diep musiek met vreemde geluide in. Sug. Dit het ook nie so uitgedraai nie.

Ek wonder wie het die bedjies of bankies ontwerp waarop mens moet gaan lê vir ‘n massering. Seker ook ‘n man. Het julle enige idee hoe moeilik dit is om op jou maag te lê met bates soos myne? ‘n Kussinkie onder die maag doen dit nie. Onder my skouers ook nie. Maak nie saak hoe hard ek probeer nie, geen posisie is gemaklik nie! Dan skuif ek die bates na die buitekant toe en vir ‘n paar minute is dit hemels. Dan begin hulle met mening rebelleer. Skuif hulle ondertoe – hulle is mos nou groot genoeg om rond te lê, rond te hang en rond te skuif. Dit werk ook nie. Binnekant toe – o nee, nou lê ek hulle eers vas en dis seer.

Ag nee wat. Op die ou einde het ek opgegee.

Mangwanani bo! Volgende keer sal ek weer soontoe gaan en my daar op een van die stoele gaan tuismaak. Ek sal my skouers ontbloot sonder een gedagte aan die ander mense wat daar sit. En ek sal my oorgee aan die wonderlike geluide van die natuur terwyl die terapeut my kop, nek en skouers masseer. My tieties? Hulle sal toe wees. En hang. Uit die pad uit hang.

Dink julle hulle sal luister as ek ‘n verandering in ontwerp voorstel vir die ander plekke wat bedjies verkies? Soos die gaatjie vir die gesig, moet daar ‘n slootjie wees vir tieties. Sodat dit kan hang. Ek weet dit gaan nou baie goed lyk nie, maar hey! Wie gee om? Ek lê mos alleen daar binne. Dit kan dalk effe koud raak, maar ten minste gaan dit nie seer wees nie.

onderklere inkopies….

Ek haat inkopies. Alle inkopies.

Om kruideniersware te gaan koop is om jou beskikbaar te stel vir ‘n toets van jou saligheid en al die vrug van die Gees. Werklik. Mense staan die padjies vol in plaas van om links te hou. Mense ry jou hakskene vel-af in plaas van om ‘n veilige volgafstand te handhaaf. Mense briek sonder enige waarskuwing en verander dan sommer van rigting ook. Geen pad in Gauteng, met honderde taxis op, is so gevaarlik soos die padjies in die kruidenierswinkel nie. En geen pad in Gauteng, het soveel ongeskikte bestuurders, soos die padjies in die kruidenierswinkel nie. Lank lewe Pick & Pay Homeshopping! Dis net so jammer dis nog nie oral beskikbaar nie. Ek sou die ekstra fooi met ‘n glimlag betaal het, net sodat iemand anders die padjies vir my trotseer en die aankope tot in my kombuis bring.

Klere koop is erger. Baie erger. Ek wens ek het geweet vir watter spesie hulle eintlik die klere maak. Want dis beslis nie vir normale mense nie. As die broek lank genoeg is, kry ek dit nie verby my bobene nie. Pas dit om my boude, moet ek 15cm onder afsny. As die hemp oor my bates kan toemaak, hang die moue ver verby my vingers en die skouernate is hier iewers waar my popeye spiere moet wees. As dit nou net ek was wat gekla het, dan kon ek tot die gevolgtrekking kom dat dit my lyf is wat vreemd is. Maar nee. Ek hoor daagliks die treursange van susters in verdrukking wat met dieselfde konsep sukkel. So dis nie ek nie. Die aanpas is die ergste. Hier te styf, daar te los. Die spieēls in aantrekhokkies is ontwerp deur een of ander siek man wat genot daaruit put om vrouens te martel. Ek het ‘n lywige paar heupe in elke aantrekhokkie wat ek nie het as ek myself by my huis in die spieël bekyk nie. Uittrek, aanpas, dit pas nie. Aantrek, uitloop, verder gaan soek. Uittrek, aanpas, hierdie werk ook nie. Aantrek, uitloop verder gaan soek. Ek gee gewoonlik moed op na die eerste sessie en loop uit sonder om enige iets te koop. Dis net te veel moeite en frustrasie.

Huis inkopies is ietwat draagliker. Dis ten minste lekker om mooi goed te soek om my huis mee te versier. Die padjies is groter en die bestuurders minder. En ek hoef niks aan te pas nie. Maar vir een of ander bisarre rede, wil ek ELKE keer as ek goed vir die huis koop, my kleurskema verander. En dan kan ek natuurlik nie besluit presies wat ek nou eintlik wil doen nie. Dan lyk dit mooi, dan lyk dat mooi. Op die ou einde spandeer ek drie keer soveel tyd as wat ek moes in die dekor winkel en loop uit met niks omdat ek onseker is van die kleur.

Die toppunt van inkopie marteling is egter die aankoop van onderklere. Ek is wel bedeeld. Uit proporsie uit. Ek het as jong meisie vir my ouer suster gesê sy is uit proporsie uit. Karma is ‘n vreeslike teef. My suster het jare terug haar bates laat verklein. Sy is nou in proporsie. Ek het egter ‘n harde hou met die blinde sambok gekry. Ek sit nog steeds met my bates wat iewers hier onder my armholtes begin. Die gewig daarvan veroorsaak so brandpyn hier agter my nek iewers. Dus is onderklere inkopies werklik ‘n toets. ‘n Bra moet goeie ondersteuning bied, anders gaan my nek dit nooit hou nie. Soos dit is trek dit plooie van hier neffens my ken af tot diep daaronder. Maar dit moet ook nou darem nie soos tant Stienie se beige cross your heart lyk nie. Flippit tog. Kan dit so moeilik wees om ‘n bra funksioneel EN mooi te maak vir groot buuste? Dis nou as jy hoegenaamd ‘n groot genoeg bra kan raakloop in die winkels!

Ek het vir ‘n paar jaar my onderklere laat maak. Dit was wonderlik. Daar was slegs een ordentlike meet-sessie nodig. Dan kon ek kies en keur tussen die lappies vir die kleure. Die bra’s was mooi, maar funksioneel. En duur. Baie duur. Maar ek het dit betaal. Met ‘n glimlag. ‘n Bra is immers belangrik! Ongelukkig het ek getrek en die onderklere tannie is nou baie ver. En sy doen nou nie meer alles self nie. Sy het nou mense wat namens haar die ondergoedjies maak. Dus is die kwaliteit nou nie meer wat dit moet wees nie. Dis moeilik vir ‘n besigheidsvrou om haar visie in ander mense se koppe in te kry. Vra my. Ek weet.

So nou moet ek maar weer die winkels aandurf vir onderklere inkopies. Sug. Edgars, Foschinis, Truworths, Jet en al daai hou eenvoudig nie aan wat ek soek nie. Dit gaan MISKIEN tot by D. Miskien. En dan is dit ‘n D met ‘n dun bandjie om die lyf wat slegs een hakkie het, en sulke dun bandjies oor die skouers wat geen ordentlike paar buuste gaan bo hou nie. Hulle gaan deur die loop van die eerste uur afrol, die hele bra vorentoe tre en ek gaan lyk of ek ‘n wors om my lyf gebind het.

Twee jaar terug staan ek en my ou boom toe nou in die mall. Dis tyd vir onderklere inkopies. Myne gaan ons in die skande steek as ek iets sou oorkom en in die hospitaal beland. So is ons toe nou al wat ‘n winkel is deur. Ons mall is nou nie so groot soos die in die stad nie, maar dis darem ook nou nie heeltemal agter die klip nie. Woolworths was ons laaste stop. Ek was al bedruk en bedroef teen die tyd. My sin vir humor was lankal weg. Toe sien my boom die nuwe reeks onderklere. En die groottes gaan tot by G! En dis mooi! Sagte sjokolade bruin. Jakaranda pers. Spierwit. Woolworths het bygekom!

Ek het dadelik moed geskep en ‘n D gevat om te gaan aanpas. Dit het nie gepas nie. My boom weet ek haat inkopies – hy loop tot by die deur en vra of hy ander groottes moet bring. Die E pas nie. Die F pas nie. Die G pas! Hiep Hiep Hoera! My boom is net so bly soos ek en die arme dametjie wat die aanpaskamers beheer is verbouereerd met hierdie man wat bra’s op en af dra vir sy vrou om aan te pas. Ek het mooi bra’s. Wat pas. Met broekies wat daarby pas. Dis ‘n bonus!

Vir twee jaar nou al piep ek daardie onderklere. Hulle word sagkens in die seepwater laat lê. Niemand mag aan dit nie vat nie. Ek spoel dit self uit. Ek druk saggies die water uit sodat niks rek nie. Ek hang dit in my badkamer om te drup-droog. Dit sien nie die genadelose Afrika son nie. Dit moet HOU. Ek wil nie gou weer die aanpas ding gaan doen nie!

Helaas. Helaas. Dis tyd. Die kant begin nou loskom. Die hakies is nou geroes. Die wit begin so effe afwit raak. Die rekkies begin uitrafel. Ek sal moet gaan onderklere koop. Vir twee maande nou al, berei ek myself hiervoor voor. Vandag is die dag. Ek gaan Woolworths toe. Ek hoop, ek bid, hulle het nog dieselfde reeks…… Ek hoop, ek bid, ek dra nog steeds ‘n G. Ek het nog nooit ‘n H gesien nie. Ag vrekkit. Ek kla nie oor my bates nie – daar is mense met velletjies. Daar is mense met mastektomies. Ek kla nie. Ek sug net vir die inkopies.

Wie is ek werklik?

Sy en haar man het alles verloor. Hulle het swaar getrek om nou ‘n nuwe besigheid aan die gang te kry en is nog lank nie uit die bekommernis-sone uit nie. Hulle spaar nog vir ‘n bakkie – op hierdie stadium leen hulle wiele. Sy is baie oorgewig, haar hare is alewig in ‘n bokstert en haar klere pas selde bymekaar. Gister staan sy met my en gesels. Sy noem so terloops dat sy nie kan wag om weer vir haar naels op te sit nie; sy wil tog net weer mooi voel. En van daardie sinnetjie af werk my kop oortyd.

Hoekom moet sy vals naels opsit om mooi te voel? Nee, ek het niks teen vals naels nie. Glad nie. Maar ek dink hier is ‘n dieper probleem waarmee baie van ons vroumense sukkel. Ten duurste MOET ons, ons hare laat kleur om mooi te voel. Ten duurste MOET ons, ons naels laat doen om mooi te voel. Ten duurste MOET ons gewilde handelsmerke koop om mooi te voel. Hoekom? Vir wat? Wie het besluit dat hierdie goed bydra tot jou gevoel van mooi? En hoekom voel vrouens nie mooi sonder dit nie?

Nee, ek predik nou nie dat alles sonde is nie. Moet tog nou nie woorde in my mond lê nie. Maar dink net so bietjie saam met my oor die ding!

Hoekom voel vrouens nie mooi net soos hulle is nie? Hoekom is vaalbruin hare onaanvaarbaar? Hoekom is blonde hare gewild? Hoekom moet naels lank wees? Hoekom, hoekom, hoekom?

Iewers het die media en die groot maatskappye ons lekker met ‘n slap riem gevang. Hulle het besluit wat is mooi en wat is nie en soos ‘n lot skape op pad slagpale toe, het ons maar net agterna gedrentel. Tot op die punt waar ons baie geld spandeer net om mooi te voel. Ek dink as ons werklik die mans vir ‘n eerlike antwoord gaan vra, gaan ons agterkom baie van dit wat ons doen om mooi te voel, nie werklik vir hulle mooi is nie. My ou boom is een so voorbeeld. Ek verkies kort, netjiese, ongeverfde vingernaels. En hy ook. Verbeel jou! Hy is mal oor my grys hare en streel liefderik oor elke nuwe een wat hy raaksien. So vir wat moet ek dit nou loop kleur? Oor die media voorskryf dat ek mooi gaan voel?

Dis jammer dat ons vrouwees verminder is tot op hierdie punt. Waar ons in ons natuurlike vorm nie meer mooi voel nie. Waar ons nie meer vir onsself lief is net soos ons is nie. Ons het toegelaat dat die media ons definieer en in kategorieë plaas van aanvaarbaar, nie aanvaarbaar, mooi, nie mooi, ens. En dis eintlik alles ‘n spul nonsens.

Nou is daar ‘n hele spul vroue soos die een van gister, wat lankal nie meer mooi voel nie, en dus ook nie meer die selfversekering het om ten volle te lewe nie. As jy nie mooi voel nie, beinvloed dit jou hele lewe. As sy mooi gevoel het sonder naels, sou sy dalk nie nou gelyk het soos sy lyk nie.

Dink so bietjie daaroor na. Wat definieer jou? As jy more al jou hare verloor, gaan jy nog kan mooi voel ten spyte daarvan of is jy van jou hare afhanklik om mooi te voel? As jy more al jou naels moet kort sny, gaan jy nog mooi voel? Waar is jou mooi?